کنترل فاز و کنترل موتور
کنترل فاز
رله کنترل فاز یکی از اصلی ترین تجهیزات حفاظتی بالادستی در تابلو برق های صنعتی و مدار های فرمان راه اندازی الکتروموتور های سه فاز است. در طول سال ها حضور و فعالیت در بازار لوازم برق صنعتی، بار ها شاهد بوده ایم که عدم استفاده از این کلید حفاظتی الکترونیکی چگونه موجب سوختن کامل الکتروموتور ها و تحمیل هزینه های سنگین تعمیرات شده است. عملکرد پایه ای این تجهیز، پایش پیوسته و الکترونیکی اختلالات ولتاژ شبکه سه فاز و قطع به موقع مدار فرمان برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات است.
در صورت قطعی یک فاز یا رخ دادن پدیده دو فاز شدگی، موتور سه فاز قادر به ایجاد میدان مغناطیسی دورانی متوازن نبوده و جریان فاز های باقی مانده بین 1.4 تا 1.732 برابر جریان نامی افزایش می یابد. این افزایش جریان، حرارت سیم پیچ ها را بین 15 تا 50 برابر حالت عادی بالا برده و عایق سیم پیچ را در زمانی کوتاه نابود می سازد. علاوه بر این، جابجایی فاز ها باعث معکوس شدن جهت چرخش موتور می گردد و عدم تقارن ولتاژ فاز ها اختلال شدید در کارکرد تجهیزات ایجاد می کند. رله کنترل فاز با نظارت دقیق بر ولتاژ شبکه، خط تولید و تجهیزات شما را در برابر این خطرات محافظت می کند.
اصلی ترین کاربرد ها و قابلیت های رله کنترل فاز در تجهیز تابلو برق صنعتی:
- تشخیص دقیق قطع یک یا دو فاز در شبکه توزیع سه فاز
- شناسایی جابجایی فاز ها و تغییر توالی فاز های ورودی
- قطع سریع مدار در صورت عدم تقارن ولتاژ فاز ها
- اعلام و حفاظت در برابر افت ولتاژ (کاهش ولتاژ) و ولتاژ بیش از حد (افزایش ولتاژ)
- حفاظت از سیستم در برابر شوک های مخرب ناشی از قطع و وصل متوالی برق
اجزا، ترمینال ها و المان های تنظیمی موجود روی رله کنترل فاز به شرح جدول زیر می باشد:
| ترمینال یا المان | عنوان تجهیز | شرح عملکرد و نقش حفاظتی در مدار |
|---|---|---|
| R , S , T | ورودی سه فاز | ورودی برق سه فاز شبکه یا L1 و L2 و L3 جهت پایش ولتاژ |
| Sen | تنظیم حساسیت | تعیین میزان حساسیت دستگاه در زمان مقایسه عدم تقارن ولتاژ فاز ها |
| On Delay | زمان انتظار | تنظیم زمان تاخیر در وصل پس از رفع خطا یا وصل اولیه برق |
| 15 | ورودی فرمان | ترمینال ورودی جریان مدار فرمان |
| 16 و 18 | خروجی فرمان | کنتاکت های خروجی نرمال باز (NO) و نرمال بسته (NC) جهت قطع کنتاکتور |
| چراغ P | سیگنال خطا | روشن شدن نشانگر در صورت جابجایی فاز ها یا قطع فاز |
| چراغ F | سیگنال ولتاژ | روشن شدن نشانگر در صورت خروج ولتاژ از محدوده مجاز کاهش یا افزایش |
علاوه بر رله های کنترل فاز تک کاره، تجهیزات پیشرفته تری تحت عنوان کنترل فاز بار نیز در بازار موجود است که چهار کارکرد اصلی شامل حفاظت ولتاژی (کنترل فاز)، حفاظت جریانی (کنترل بار)، ترانس جریان داخلی (CT) و نمایشگر دیجیتال را در یک دستگاه یکپارچه ترکیب کرده اند. خرید و نصب رله کنترل فاز، روشی بسیار مقرون به صرفه و حیاتی برای جلوگیری از توقف خطوط تولید و خرابی الکتروموتور ها به شمار می رود.